KERTEH – Jepun sudah perasan. Media perniagaan dari Tokyo, termasuk akhbar Tochu Corporation, membuat liputan khas tentang majlis Grand Ceremony projek Lembah Silika Terengganu di Kerteh kelmarin — satu perkara yang jarang berlaku bagi projek industri di Malaysia.
Dan memang ada sebabnya mereka berminat.
Terengganu Silicon Corp (TSC), syarikat usaha sama Malaysia-Jepun, mengumumkan pelaburan bernilai RM550 juta untuk membangunkan kompleks pemprosesan silika bersepadu di Kerteh, yang jika berjaya, akan menjadi Lembah Silika pertama di dunia — konsep yang menggabungkan penggalian, pemprosesan, penyelidikan dan pengeluaran produk silika berasaskan teknologi tinggi di satu lokasi.
Pengarah Urusan TSC, Datuk Dr Rosman Abdullah, berkata Terengganu dipilih bukan secara kebetulan. Negeri ini mempunyai simpanan silika dioksida dengan ketulenan melebihi 99.8 peratus — antara yang tertinggi di Asia Tenggara — terutama di kawasan Hulu Terengganu dan sepanjang jalur pesisir pantai Dungun hingga Kemaman.
“Kalau nak buat industri silika bertaraf dunia, kita perlu bahan mentah berkualiti tinggi. Terengganu ada itu. Tambah pula dengan infrastruktur pelabuhan di Kemaman, kemudahan logistik dah sedia ada. Ini bukan sekadar pilihan yang baik — ini pilihan yang paling logik di Asia,” kata Rosman.
Fasa pertama projek ini, bernilai RM180 juta, melibatkan pembinaan loji pemprosesan awal silika berkapasiti 50,000 tan setahun dan kemudahan penyelidikan dan pembangunan seluas 4.2 ekar. Pembinaan dijangka bermula pada November ini dan siap pada 2016.
Fasa kedua dan ketiga, yang akan dilaksanakan mengikut perkembangan pasaran, akan menambahkan kapasiti pengeluaran dan memperkenalkan pembuatan produk hiliran silika seperti panel solar, semikonduktor, dan gentian optik.
Menteri Besar Terengganu yang hadir pada majlis itu berkata kerajaan negeri akan memudahkan proses permohonan tanah dan lesen perindustrian bagi TSC, serta menyediakan infrastruktur asas termasuk jalan akses dan bekalan utiliti ke tapak projek.
Syarikat Jepun yang menjadi rakan kongsi strategik TSC, Tochu Corporation, akan menyediakan teknologi pemprosesan dan membuka laluan pemasaran ke kilang-kilang elektronik di Jepun, Korea Selatan dan Taiwan yang merupakan pengguna silika terbesar di dunia.
Projek ini dijangka mewujudkan 1,200 peluang pekerjaan terus apabila beroperasi sepenuhnya, dengan gaji purata melebihi RM3,500 sebulan — hampir dua kali ganda gaji minimum semasa.
Bagi penduduk Kerteh yang selama ini bergantung kepada industri petroleum dan petrokimia sebagai majikan utama, kehadiran industri silika membuka dimensi ekonomi baharu yang menjanjikan.
“Kerteh selama ni dikenali sebagai bandar minyak. Mungkin 10 tahun lagi, orang akan kenal Kerteh sebagai bandar silika juga,” kata seorang penduduk tempatan yang enggan dikenali sambil memerhati kerja-kerja pemasangan papan tanda projek.
Persoalan yang sering ditanya adalah apakah impak alam sekitar daripada projek perlombongan dan pemprosesan silika berskala besar ini. Rosman berkata pihaknya sudah menyiapkan Laporan Penilaian Impak Alam Sekitar (EIA) yang komprehensif yang telah diserahkan kepada Jabatan Alam Sekitar dan sedang dalam proses semakan.
“Kami komited kepada amalan perlombongan yang bertanggungjawab. Semua kawasan yang dilombong akan direhabilitas. Kami sudah peruntukkan RM22 juta khusus untuk pemulihan alam sekitar dalam fasa pertama sahaja,” kata Rosman.
Institusi pengajian tinggi tempatan turut akan mendapat manfaat. Universiti Malaysia Terengganu (UMT) dan UniSZA telah dijemput untuk menjalin kerjasama penyelidikan dengan TSC, dengan dua kerusi professor industri dalam bidang kimia silika dan kejuruteraan bahan bakal ditubuhkan dengan sokongan kewangan dari syarikat.
Bagi komuniti saintifik, projek ini menarik kerana ia akan menghasilkan sejumlah besar data primer tentang potensi silika Malaysia yang boleh menyumbang kepada penyelidikan global dalam bidang tenaga boleh diperbaharui dan semikonduktor.
Berita tentang Lembah Silika Terengganu sudah pun menarik perhatian sebuah lagi syarikat elektronik dari Korea Selatan yang sedang menyiasat kemungkinan membina kilang pemprosesan hiliran di kawasan perindustrian Kerteh, memanfaatkan bekalan silika yang dijamin oleh TSC. Perbincangan masih di peringkat awal, namun jika berjaya, ia akan menjadi satu lagi lapisan kepada ekosistem industri silika yang sedang dibina di Terengganu.